Uitgeverij Maarten Muntiga
De novelle Nathan Sid,
geschreven door Adriaan van Dis is heel autobiografisch. Ten eerste, misschien
vergezocht, de achternaam Sid is Dis achterstevoren. De familie waar in Nathan,
de hoofd persoon van het boek, op groeit is grotendeels overeenkomstig met dat
van Adriaan van Dis. De vader van Nathan is Indisch-Nederlands net als de
vader van van Dis. Even zo hebben ook hun moeders dezelfde achtergrond. Beide
moeders zijn van Nederlandse afkomst en zijn in Nederlands Indië een
Indonesische man getrouwd. Beide moeders hebben van die Indonesische man drie
dochters. De vader van de dochters is door Japanse soldaten vermoord. De
moeders, dochters, en vaders hebben allemaal in een interneringskamp gezeten.
Daar hebben de vaders de moeders ontmoet.
Nathan en van Dis zijn in
Breda geboren als blanke kinderen en zijn dus niet zelf in Indonesië geweest.
Hierdoor voelen zij zich buitengesloten. Ze groeien op in een huis met meerdere
gezinnen met een Indisch verleden.
Hun vaders zijn door de
oorlog getraumatiseerd en arbeidsongeschikt verklaart. Beide vaders zijn heel
streng en sloegen vaak, van Dis evenals Nathan zien hun vader als vrede man
maar zien ook in dat hij een slachtoffer is geweest.
De vaders overlijden als
Nathan en van Dis 10 zijn.
Een extra complicatie is dat
volgens de wet kunnen Nathans ouders niet trouwen, maar dat mag de buitenwereld
niet weten dus gaat Nathan als Sid door het leven. Op officiële papieren zoals
zijn school rapport staat de achter naam van zijn moeder. Dit is ook het geval
voor van Dis. Hij groeide op met de achternaam Mulder. Hij heeft tijdens zijn
studenten jaren zijn officiële achternaam gebruikt, en zo kennen wij hem vandaag
nog, Adriaan van Dis.
Tot slot, de novelle Nathan
Sid is autobiografisch, op een paar details na. Zo lijken mij niet alle
gebeurtenissen exact naar waarheid verteld en kan het geheugen van de auteur sommige verhalen iets hebben verbogen.
Het verhaal van Nathan Sid
gaat over Nathan Sid, een jongen die in Nederland opgroeit in een omgeving met
veel connecties met Nederlands-Indië. Helaas is Nathan daar zelf nooit geweest
dus voelt hij zich vaak buitengesloten.
Hij heeft veel last van
puistjes en pukkels en gaat daarvoor naar een gebedsgenezer, die geeft hem een dieet waardoor Nathan veel dingen niet kan eten.
Zijn vader is heel streng en
heeft als KNIL-soldaat in Indië gewerkt. Als de socialisten de salarissen van
de KNIL-soldaten wil inhouden wordt Pa Sid heel kwaad. Het probleem wordt
groter als oom Nathan, een broer van Nathans moeder, een socialist is en Nathan
kijkt heel erg tegen hem op. Pa Sid verscherpt de regels in huis.
Om toch bij Indië te horen
wil Nathan een fluit hebben zodat hij daar op kan spelen als zijn zussen en
moeder Indische liedjes zingen. Hij krijgt de fluit op voorwaarde dat hij elke
dag er op moet oefenen, anders krijgt hij slaag van zijn vader.
Als zijn vader overlijdt dan
merkt hij dat hij het heel fijn vindt om samen met zijn moeder te zijn. Hij
voelt zich opgelucht dat Pa Sid er niet meer is, maar voelt zich daarna alsnog
schuldig.
Indië was een kolonie van
Nederland. De VOC had Indië ontdekt en werd er de baas. Het haalde koffiebonen,
suikerriet, tabak en veel specerijen er vandaan. De Indiërs werden slecht
behandeld.
Na 1900 veranderde dat,
Nederland bouwde zieken huizen en scholen.
Toen kwamen Japanse soldaten
en die sloten alle Nederlanders en Indonesiërs op in jappenkampen.
Japan verloor de tweede
wereld oorlog en toen kon Nederland weer de baas zijn over Indië. Nog geen
maand later wou Indonesië onafhankelijk zijn. Er kwam een oorlog waar veel
onschuldige Indiërs bij omkwamen. Nederland gaf zich gewonnen na dat America
had gedreigd de geldvergoeding die het aan Nederland had belooft in te trekken.
Indonesië werd in 1949
onafhankelijk.
Het boek vond ik makkelijk
om te lezen en was ook leuk om te lezen. Ik vond de gedichten die verspreid
door het boek stonden leuk om te lezen, en ze gaven een soort samenvatting over
de voorgaande passage. Het verhaal was heel realistisch want het is praktisch
waargebeurd. Wel vond ik jammer dat er niet één climax was waar je naar toe
leefde, het gebeurde gewoon allemaal.
Het is een makkelijk boek om
te lezen en ik zou het graag aan mensen voorstellen.
